Ojcowski Park Narodowy


Ojcowski Park Narodowy został utworzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 r., zajmując powierzchnię 1570,59 ha. W 1997 r. nastąpiło powiększenie parku do 2145,62 ha. Park leży w południowej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej i obejmuje środkową część Doliny Prądnika o długości 12 km, część Doliny Sąspowskiej oraz kilka mniejszych dolinek i wąwozów, wraz z przyległymi fragmentami wierzchowiny jurajskiej. Największy obszar spośród zespołów roślinnych parku zajmują lasy (ponad 1500 ha) i zarośla pokrywające skrawki wierzchowin, strome zbocza i fragmentarycznie tereny nad potokami. Park zwiedza rocznie około 400 tys. Osób, a największa frekwencja przypada na okres od maja do października. Celem przyjazdu wycieczek szkolnych i turystów indywidualnych jest poznanie krasowego jaru Prądnika oraz zwiedzanie głównych obiektów dostępnych dla turystyki: Jaskini Łokietka i Ciemnej, Zamku w Pieskowej Skale i Ojcowie, Muzeum Przyrodniczego OPN. Oprócz tego turyści koncentrują się w Parku Zamkowym w Ojcowie oraz w rejonie Krakowskiej Bramy. Przez OPN przebiega pięć znakowanych szlaków turystycznych, w tym trzy tranzytowe i dwa lokalne, o łącznej długości na terenie OPN – 25 km. Ponadto można się poruszać drogami publicznymi o łącznej długości 25 km, z czego 10 km jest częściowo zamkniętych dla ruchu samochodowego – dla turystyki rowerowej są dostępne wszystkie drogi publiczne (powiatowe i gminne). Symbolem Ojcowskiego Parku Narodowego jest nietoperz.

Charakterystycznym tworem przyrody nieożywionej Ojcowa i okolic są jaskinie, których powstanie wiąże się z procesami krasowymi. Większość jaskiń na terenie parku i okolic znajduje się w wapieniach skalistych górnej jury. Rozwój jaskiń następował poprzez stopniowe poszerzanie istniejących szczelin ciosowych, w związku z czym przebieg korytarzy jaskiń nawiązuje do kierunków szczelin. Ojcowskie jaskinie są zazwyczaj niewielkie i mają na ogół przebieg poziomy. Jedynie niektóre mają deniwelację przekraczającą 20 m. Najgłębsza to odkryta w latach 80-tych Jama Ani – 31 m. Natomiast do najdłuższych należą: Wierzchowska Górna (ok. 975 m), Nietoperzowa (326 m), Łokietka (320 m), Zbójecka (189 m), Ciemna (150 m), Jama Ani (158 m), Mamutowa (105 m) i Sąspowska (100 m). Wapienie w rejonie Ojcowa są wykształcone w dwóch odmianach (facjach) – skalistej i uławiconej. Wapienie skaliste są odporne na wietrzenie i wyraźnie zaznaczają się w rzeźbie terenu, budują formy skałkowe w dolinach i tzw. ostańce na wierzchowinie jurajskiej, które są wykształcone w postaci izolowanych skał przypominających kolumny, maczugi, bramy, ruiny zamków, sylwetki ludzkie i inne. Do najbardziej typowych należą: Maczuga Herkulesa, Krakowska Brama, Igła Deotymy, Skamieniały Wędrowiec, Pochylce, Skały Panieńskie i Koronne, Wdowie i Wernyhory, Łaskawiec i wiele innych. Natomiast wapienie uławicone na ogół nie wyróżniają się w rzeźbie, budują łagodniejsze zbocza dolin i szybciej ulegają wietrzeniu.

Flora

Gdy wkraczamy w Dolinę Prądnika, trudno się nie zachwycić otaczającym nas jurajskim krajobrazem tego najmniejszego w Polsce parku narodowego. Tworzą go grądy i buczyny porastające teren o urozmaiconej rzeźbie leżący wzdłuż Prądnika oraz wypełniające go bogactwo form geologicznych jak wapienne skały (ostańce, bramy, i grupy skał), wywierzyska (Źródło Miłości, Św. Jana, Młynnik), jaskinie (około 500) z najsławniejszą Grotą Łokietka, a także skalne wąwozy – niektóre z nich są właściwie oddzielnymi dolinkami jak Sąspówki czy Korzkiewki. Różnorodną i bogatą szatę roślinną Dolina Prądnika zawdzięcza urozmaiconej rzeźbie terenu, różnym ekspozycjom i dużej zmienności mikroklimatu. Na mnogość gatunków miało wpływ w dużej mierze tradycyjne użytkowanie ziemi przez człowieka. Występuje tu około 940 gatunków roślin naczyniowych skupionych w ponad 30 zespołach roślinnych, 161 gatunków mchów, 73 gatunków wątrobowców, 371 gatunków porostów i 1142 gatunków grzybów.

Fauna

Najliczniejszą grupą zwierząt w parku i w jego otulinie są owady, reprezentowane przez ok. 6 tys. wykazanych dotąd gatunków. Na terenie OPN występuje również 7 gatunków płazów i 5 gatunków gadów. Płazy reprezentują gatunki pospolite w całym kraju: traszka zwyczajna i grzebieniasta, kumak nizinny, a ropuchy: szara i zielona, żaba trawna i rzekotka drzewna. Przedstawiciele gadów to: padalec zwyczajny, jaszczurka zwinka oraz żmija zygzakowata, zaskroniec zwyczajny i gniewosz plamisty. W parku żyje niespełna 130 gatunków ptaków, z czego 94 to ptaki lęgowe; połowa z tej liczby żyje przez cały rok w Ojcowie i najbliższych okolicach. Większość ptaków (około 70% składu awifauny) zamieszkuje różne środowiska leśne. Fauna ptaków innych środowisk – pól, przestrzeni otwartych, wód – jest znacznie uboższa i liczy po kilka gatunków. Ptaki drapieżne dzienne to jastrząb i myszołów, a nocne – puszczyk i sowa uszata. Spotyka się tu również dwa gatunki gołębi: grzywacza i turkawkę oraz sześć gatunków dzięciołów, z których najbardziej interesujące to dzięcioł zielony, czarny, zielonosiwy i krętogłów. W Ojcowskim Parku Narodowym występuje 48 gatunków ssaków, wśród nich najbardziej charakterystyczne to nietoperze, stanowiące 71% fauny krajowej. Spośród 21 gatunków żyjących w Polsce 16 występuje na terenie parku i w jego okolicy. Najpospolitszymi są podkowiec mały i nocek duży. Pozostałe gatunki takie jak np.: gacek brunatny (wielkouch), mopek i nocek orzęsiony są na ogół rzadkie. Dużą ich liczbę można tłumaczyć obecnością jaskiń, wykorzystywanych przez nie na zimowe schronienie. Tylko dwa gatunki – borowiec wielki i borowiaczek – zimują w głębokich, dobrze izolowanych od chłodów dziuplach starych drzew lub na strychach domów. Kolonie lęgowe zakładają w dziuplach, w rozpadlinach skalnych, w budkach ptasich, pod okapami domów; wykorzystują także strychy kościołów.

Ojcowski Park Narodowy

Ojców 9
32-045 Sułoszowa