Gorczański Park Narodowy


Gorczański Park Narodowy został utworzony 8 sierpnia 1980 r. Obejmował on początkowo obszar 5908 ha. Kolejne lata przyniosły powiększanie parku, by w roku 1997 objął on aktualną do dnia dzisiejszego powierzchnię 7030 ha. Jest to park typowo leśny, gdyż lasy zajmują 6591 ha, co stanowi blisko 95% całego terenu. Pozostały obszar to przede wszystkim charakterystyczne dla gorczańskich zboczy polany reglowe. Jest to jednocześnie park o stosunkowo dużym obszarze objętym ochroną ścisłą. Ten rodzaj ochrony wprowadzono na ponad połowie powierzchni GPN, w tym na 3596 ha lasów. Wokół parku została także wyznaczona otulina o powierzchni 16 647 ha. Dominującym rodzajem turystyki uprawianym w Gorcach jest bez wątpienia turystyka piesza. Dla potrzeb wybierających tę formę wędrowców na terenie parku wyznakowano 74 km szlaków turystycznych oraz 9 ścieżek edukacyjnych. Wielu turystów decyduje się na Gorce jako wręcz idealne miejsce do rodzinnego wypoczynku. Dla nich przygotowano ponad 40 km szlaków spacerowych, które charakteryzują się niewielką różnicą wzniesień. Na terenie parku można także uprawiać coraz popularniejszą turystykę konną. Poruszanie się wierzchem możliwe jest na około 57 km tras, które częściowo przebiegają po leśnych drogach stokowych, częściowo zaś pokrywają się z trasami pieszymi. Niemal 60 km tras czeka też w Gorcach na amatorów turystyki rowerowej. Czyni to z nich istotne miejsce na rowerowej mapie Polski, tym ważniejsze, że część tras przebiega przez niezwykle urokliwe fragmenty parku. Miłośnicy narciarstwa, zarówno zjazdowego, jak i biegowego, nie powinni omijać Gorców. W sąsiedztwie parku na górze Tobołów znajduje się kolej krzesełkowa czynna cały rok, zaś w sezonie zimowym funkcjonuje wiele wyciągów orczykowych i tras zjazdowych. Narciarstwo biegowe i skiturowe można uprawiać zimą na szlakach pieszych i udostępnionych do tego celu drogach dolinowych i stokowych. Symbolem Gorczańskiego Parku Narodowego jest salamandra plamista.

Choć położone na uboczu i pozbawione milionów odwiedzających, Gorce należą do najpiękniejszych gór w Polsce. Wie o tym każdy, kto stojąc na gorczańskich polanach, zachwycił się rozciągającymi się z nich widokami. Naprawdę jest co oglądać – nie sposób znaleźć innego obszaru, gdzie niemal z jednego miejsca podziwiać można panoramę Tatr, Pienin i Babiej Góry. Gorce jednak szczycić się mogą nie tylko wspaniałymi widokami na sąsiednie pasma – same w sobie mają turystom wiele do zaoferowania. Wspaniałe lasy, tętniące życiem polany, świadectwa odwiecznego związku człowieka z naturą – to wszystko kryje się przy szlakach Gorczańskiego Parku Narodowego. Pasmo Gorców zaspokoi nawet najwytrawniejszego wędrowca – ma 33 km długości i 15 km szerokości. Od południa ograniczone jest Kotliną Orawsko-Nowotarską, od wschodu dolinami Krośnicy i Dunajca, zaś północną i zachodnią granicę tworzą doliny Raby, Mszanki i Kamienicy. Gorce podzielone są przez Przełęcz Knurowską na dwie zasadnicze części: masyw Turbacza i Pasmo Lubania. Najwyższym szczytem Gorców jest położony Turbacz, którego szczyt wznosi się na wysokość 1310 m n.p.m. Poza nim jeszcze pięć gorczańskich szczytów położonych jest powyżej 1200 m n.p.m. Pasmo to nie jest objęte ochroną w całości. Gorczański Park Narodowy obejmuje centralną i północno-wschodnią część Gorców (ok. 13% powierzchni całego pasma), zaś najwyższym szczytem znajdującym się na terenie parku jest Jaworzyna Krzemienicka (1288 m n.p.m.).

Flora

W Gorczańskim Parku Narodowym dominują lasy. Spacerując po gorczańskich ostępach obserwować można pozostałości pierwotnej Puszczy Karpackiej, która niegdyś porastała znaczną część Karpat. W drzewostanie najczęściej spotykane są świerki, buki i jodły, którym towarzyszą modrzewie, jawory, wiązy górskie, olsze szare czy jesiony. W ujęciu wysokościowym w Gorcach wyróżnić można dwa klimatyczno-roślinne piętra leśne: regiel dolny oraz regiel górny. Pomimo stosunkowo niewielkiej powierzchni, jaką w skali całego parku zajmują polany reglowe, należą one do najcenniejszych przyrodniczo obiektów w całym GPN. Występuje tam 35% wszystkich żyjących w parku roślin naczyniowych, które tworzą 16 zbiorowisk roślinnych. Najciekawsze florystycznie są bez wątpienia łąka mieczykowo-mietlicowa, młaka kozłkowo-turzycowa i traworośla. Są one efektem długoletniego prowadzenia gospodarki pasterskiej na tych terenach. Na terenie Gorczańskiego Parku Narodowego występuje około 850 gatunków roślin naczyniowych, blisko 350 gatunków mchów i wątrobowców oraz 470 gatunków porostów. Wiele z nich to gatunki górskie, związane bądź to z piętrami reglowymi, ale także z nieobecnymi w Gorcach piętrami subalpejskim i alpejskim. Ochroną objęte jest 48 gatunków roślin, 57 gatunków porostów oraz 8 gatunków grzybów wielkoowocnikowych.

Fauna

Świat zwierząt gorczańskich ostępów nie wyróżnia się na tle Beskidów. Podobnie jak w przypadku flory tak i w faunie silnie obecny jest element górski oraz borealno-alpejski. Spośród ptaków na terenie Gorców spotkać można między innymi wiele gatunków sów, w tym największe – puchacza i puszczyka uralskiego, rzadkie gatunki dzięciołów (białogrzbietego trójpalczastego), kuraki leśne (jarząbek, głuszec i cietrzew), a także wiele innych. Ssaków na terenie GPN zidentyfikowano do tej pory 46 gatunków. Obecne są tutaj między innymi największe polskie drapieżniki (niedźwiedź, wilk i ryś), które przyciąga obfitość potencjalnych ofiar w postaci jeleni i saren. Z kręgowców niższych na terenie parku spotkać można 8 gatunków płazów (w tym symbol Gorczańskiego Parku Narodowego – salamandrę plamistą), 5 gatunków gadów oraz zaledwie dwa gatunki ryb (głowacza pręgopłetwego i pstrąga potokowego).

Gorczański Park Narodowy

Poręba Wielka 590
34-735 Niedźwiedź
tel/fax: (0-18)33 17 207
e-mail: gpn@gorcepn.pl